چهارشنبه پنجم فروردین
فرانک مسعودی
دادههای تازه منتشرشده از حراج جهانی لبنیات (Global Dairy Trade) و تحلیلهای وبسایت پژوهشی Vesper نشان میدهد افزایش نگرانیها درباره امنیت مسیرهای حیاتی تجارت دریایی، بهویژه در منطقه خلیج فارس، به یکی از عوامل اثرگذار بر روند قیمت محصولات لبنی در بازارهای جهانی تبدیل شده است.
بررسی این دادهها حاکی از آن است که بازار جهانی کالاهای اساسی در هفتههای اخیر بیش از آنکه تحت تأثیر کاهش واقعی تولید قرار گیرد، از فضای احتیاط و نگرانی در زنجیره تأمین تأثیر پذیرفته است. در چنین شرایطی بسیاری از دولتها و صنایع غذایی برای جلوگیری از کمبود احتمالی، به سمت افزایش ذخایر راهبردی حرکت کردهاند؛ روندی که باعث افزایش تقاضا در بازارهای جهانی شده است.
افزایش خریدهای احتیاطی در بازار جهانی لبنیات
طبق تحلیلهای منتشرشده، نگرانی نسبت به اختلال در مسیرهای اصلی حملونقل دریایی موجب شده خریداران عمده بینالمللی سیاست خرید زودهنگام و ذخیرهسازی را در پیش بگیرند. این رفتار که در اقتصاد از آن بهعنوان «خرید پیشدستانه» یاد میشود، در عمل باعث افزایش تقاضا در بازار و رشد شاخص قیمتها در چند دوره متوالی شده است.
کارشناسان بازار کالاهای اساسی معتقدند در چنین شرایطی حتی پیش از بروز هرگونه کاهش در تولید فیزیکی، انتظار اختلال در زنجیره تأمین میتواند بهتنهایی قیمتها را تحت فشار صعودی قرار دهد.
پیوند امنیت مسیرهای دریایی با قیمت مواد غذایی
تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای تجارت جهانی بهشمار میرود و هرگونه تنش یا نااطمینانی در این منطقه میتواند بر هزینههای حملونقل دریایی و بیمه کشتیها تأثیر بگذارد. افزایش هزینههای بیمه و تغییر مسیر احتمالی کشتیهای تجاری از جمله عواملی است که در نهایت هزینه انتقال کالا را بالا برده و به قیمت نهایی محصولات در بازار جهانی منتقل میشود.
در چنین شرایطی بازارهای جهانی بیش از آنکه نگران کمبود واقعی محصولات لبنی باشند، نسبت به امکان تأخیر یا اختلال در رسیدن کالا به مقصد حساس شدهاند؛ عاملی که به افزایش خریدهای احتیاطی دامن زده است.
نوسان شاخص قیمت در حراج جهانی لبنیات
بررسی آخرین نتایج حراج جهانی لبنیات نشان میدهد شاخص قیمت این محصولات با افزایش قابل توجهی مواجه شده است. برخی اقلام لبنی نیز رشد قیمتی قابل توجهی را تجربه کردهاند که نشاندهنده افزایش تقاضا در بازارهای بینالمللی است.
کارشناسان معتقدند یکی از دلایل مهم این روند، قابلیت نگهداری نسبتاً طولانی برخی فرآوردههای لبنی است؛ موضوعی که باعث میشود دولتها و شرکتهای بزرگ غذایی در شرایط عدم قطعیت، این محصولات را در اولویت ذخیرهسازی قرار دهند.
نقش خوراک دام در معادله قیمت لبنیات
اختلال احتمالی در مسیرهای دریایی تنها به تجارت محصولات لبنی محدود نمیشود. بخش قابل توجهی از خوراک دام، از جمله ذرت و سویا، از طریق حملونقل دریایی جابهجا میشود و هرگونه افزایش هزینه یا تأخیر در این مسیرها میتواند قیمت نهادههای دامی را بالا ببرد.
افزایش قیمت خوراک دام در ادامه زنجیره تولید، هزینه تولید شیر خام و محصولات لبنی را افزایش میدهد و در میانمدت میتواند به رشد قیمتها در بازار جهانی منجر شود.
افق پیش روی بازار جهانی لبنیات
کارشناسان بازارهای کالایی معتقدند آنچه در حال حاضر بیش از هر عامل دیگری بر قیمتها اثر گذاشته، فضای عدم قطعیت در تجارت جهانی است. در واقع پیش از آنکه کاهش واقعی در تولید رخ دهد، نگرانی درباره اختلال در زنجیره تأمین و مسیرهای حملونقل میتواند به افزایش قیمتها منجر شود.
به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که امنیت مسیرهای اصلی تجارت دریایی، بهویژه در منطقه خلیج فارس، نقش مهمی در ثبات بازار جهانی مواد غذایی و کنترل قیمت کالاهای اساسی ایفا میکند.
