هشدار: زیان سنگین تولیدکنندگان تخم‌مرغ در چنبره بوروکراسی و محدودیت‌های صادراتی
کاج‌پرس: در معادلات نوین اقتصاد و امنیت غذایی جهان که جمعیت کره زمین را در افق ۲۰۵۰ به مرز ۱۰ میلیارد نفر نزدیک می‌بیند، پروتئین حیوانی دیگر صرفاً یک انتخاب غذایی نیست؛ ضرورتی راهبردی برای سلامت عمومی، رشد سلولی و تاب‌آوری جامعه است. در میان تمام منابع پروتئینی و در شرایطی که محدودیت منابع آب و خاک فشار کم‌سابقه‌ای بر زیربخش‌های کشاورزی و از جمله دامپروری، به خصوص پرورش دام سنگین- وارد آورده، تخم‌مرغ به‌عنوان کامل‌ترین و در عین حال اقتصادی‌ترین کالای سبد پروتئینی خانوار- از دهک‌های کم‌درآمد تا برخوردار- نقش‌آفرینی می‌کند.
با این حال، امروز صنعت مرغ تخم‌گذار کشور در نقطه‌ای حساس و پرچالش ایستاده است؛ صنعتی که به باور فعالان باسابقه صنف، مسیر تحول آن از سال ۱۳۷۸ و با شکل‌گیری اتحادیه مرکزی مرغداران میهن آغاز شد و به‌ویژه طی پنج تا شش سال گذشته، با عبور از مناسبات کاهنده و غیرشفاف اداری، کوشید تا به سمت تصمیم‌گیری‌های چابک، تأسی از فناوری‌های روز دنیا (همچون پروژه شهر تخم‌مرغ) و زبان صریح و بی‌تعارف بازاری حرکت کند.
فعالان این بخش امروز با واقعیتی تلخ روبه‌رو هستند: قیمت فروش هر شانه تخم‌مرغ در بازار مصرف و درب مرغداری، به شکلی محسوس از نرخ تمام‌شده واقعی تولید کمتر است. این شکاف زیان‌بار، در کنار ایجاد چاله-چوله‌ها و موانع بوروکراتیک در مسیر صادرات و افت چشمگیر ارزآوری، بخش تولید را ماهانه با زیان‌های چندهزار میلیارد تومانی مواجه کرده است.
آنچه در ادامه می‌خوانید، نگاهی است به ابعاد این بحران، ظرفیت‌های مصرف سرانه در مقایسه با استانداردهای جهانی و بازخوانی مواضع و مصاحبه‌های صریح و بی‌پرده‌ی حمیدرضا کاشانی که به دور از تکلف‌های رایج آماری، واقعیت کف مرغداری و نیاز مبرم این صنعت به گره‌گشایی صادراتی و اصلاح ساختار قیمت‌گذاری را تشریح کرده است.
زیان سنگین تولیدکنندگان تخم‌مرغ (شنبه دوم آبان)
مرغداران در فروش تخم‌مرغ، ماهانه ۴ هزار میلیارد تومان زیان می‌کنند
حمیدرضا کاشانی، رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، با اشاره به مازاد قابل‌توجه تولید تخم‌مرغ در کشور اظهار کرد: تداوم شرایط فعلی بازار موجب شده است مرغداران به ازای فروش هر کیلوگرم تخم‌مرغ، حدود ۱۰۰ هزار تومان زیان متحمل شوند.
فاصله چشمگیر قیمت فروش با هزینه تولید
وی قیمت کنونی هر کیلوگرم تخم‌مرغ درب مرغداری را ۲۲۰ تا ۲۳۰ هزار تومان اعلام کرد و افزود: با توجه به افزایش هزینه‌های تولید، قیمت تمام‌شده هر کیلوگرم تخم‌مرغ به ۳۳۵ هزار تومان رسیده است. به گفته کاشانی، مرغداران طی ماه گذشته حدود ۴ هزار میلیارد تومان زیان متحمل شده‌اند.
قیمت تخم‌مرغ در بازار مصرف
رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، قیمت هر کیلوگرم تخم‌مرغ برای مصرف‌کننده را ۲۸۰ هزار تومان و قیمت هر شانه را حدود ۵۵۰ هزار تومان اعلام کرد.
محدودیت صادرات؛ بدون اثرگذاری مؤثر بر بازار
کاشانی با اشاره به محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی وزارت جهاد کشاورزی در زمینه صادرات تخم‌مرغ گفت: این محدودیت‌ها تأثیر مؤثری بر تنظیم بازار و نزدیک شدن قیمت محصول به نرخ تمام‌شده تولید نداشته است. وی همچنین تأکید کرد که سیاست‌هایی مانند افزایش سن نگهداری گله‌های مرغ تخم‌گذار، با شرایط فعلی تولید و مصرف همخوانی ندارد.
مازاد ۱۵تا۲۰هزارتنی در مهرماه
وی با استناد به آمار تولید و مصرف اظهار کرد: در مهرماه امسال، کشور با مازاد ۱۵ تا ۲۰ هزار تنی تخم‌مرغ مواجه شد. در همین راستا، پیشنهاد خرید حمایتی و صادرات هدفمند این محصول برای تعدیل بازار و جلوگیری از افزایش زیان تولیدکنندگان به وزارت جهاد کشاورزی ارائه شده، اما تاکنون اقدام مؤثری در این زمینه صورت نگرفته است.
کاهش۹۵درصدی صادرات تخم‌مرغ
رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرکزی مرغداران میهن با بیان اینکه صادرات تخم‌مرغ نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۹۵ درصد کاهش یافته است، تصریح کرد: در شرایطی که این محصول حدود ۳۰ درصد پایین‌تر از قیمت تمام‌شده تولید عرضه می‌شود، محدودیت‌های صادراتی توجیه اقتصادی ندارد. به گفته وی، تسهیل صادرات و در نظر گرفتن مشوق‌های لازم می‌تواند به تعدیل بازار و نزدیک شدن قیمت فروش به هزینه واقعی تولید کمک کند.
پیش‌بینی تولید بیش از ۱۲۰ هزار تن تا پایان آبان
کاشانی در پایان با اشاره به تداوم روند تولید تخم‌مرغ در کشور گفت: برآوردها نشان می‌دهد میزان تولید این محصول تا پایان آبان‌ماه به بیش از ۱۲۰ هزار تن خواهد رسید.
تولید تخم‌مرغ؛ خودکفایی در کنار مازاد عرضه (شنبه دوم آبان)
پیش از سال ۱۴۰۰، ایران در تأمین تخم‌مرغ وابستگی ارزی داشت؛ اما از دولت سیزدهم به این سو، کشور نه‌تنها در تولید این محصول پروتئینی به خودکفایی رسید، بلکه با مازاد تولید نیز مواجه شد.
بازار تخم‌مرغ در سال‌های ۱۴۰۱، ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ کمترین میزان چالش و نوسان قیمتی را تجربه کرد. با این حال، در سال گذشته و تحت تأثیر شرایط خاص کشور، روند تولید و صادرات با تنش مواجه شد؛ به‌طوری‌که قیمت هر شانه تخم‌مرغ تقریباً دو کیلوگرمی در بازار به حدود ۷۰۰ هزار تومان رسید. در حال حاضر، قیمت هر شانه تخم‌مرغ فله‌ای بین ۴۹۰ تا ۵۲۰ هزار تومان متغیر است.
افزایش هزینه نهاده‌ها و کمبود سرمایه در گردش
حمیدرضا کاشانی، رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، درباره افزایش قیمت تخم‌مرغ می گوید: تولید تخم‌مرغ متناسب با نیاز کشور است و کمبودی در این زمینه وجود ندارد؛ اما قیمت مواد اولیه مورد نیاز صنعت طیور طی دو ماه گذشته به‌شدت افزایش یافته است.
وی افزود: بانک‌ها نیز در پرداخت تسهیلات برای تأمین سرمایه در گردش با تولیدکنندگان همکاری لازم را ندارند و سود بانکی، هزینه تمام‌شده تولید را افزایش می‌دهد.
ایشان اظهار کرد: در نتیجه این عوامل، تولیدکنندگان ناچارند تخم‌مرغ تولیدی خود را به قیمتی تا ۳۰ درصد پایین‌تر از نرخ تمام‌شده عرضه کنند.
پیشنهاد قیمت ۳۳۲ هزار تومانی برای هر کیلوگرم تخم‌مرغ
کاشانی با اشاره به مکاتبات اتحادیه مرکزی مرغداران میهن با وزارت جهاد کشاورزی گفت: در حال حاضر، قیمت هر کیلوگرم تخم‌مرغ درب مرغداری ۲۳۰ هزار تومان است؛ در حالی که با توجه به زیان تولیدکنندگان، اتحادیه قیمت ۳۳۲ هزار تومان را برای هر کیلوگرم به وزارت جهاد کشاورزی پیشنهاد داده است.
وی ادامه داد: قرار بود این قیمت از ابتدای مهرماه اجرایی شود، اما تاکنون پاسخی در این خصوص دریافت نکرده‌ایم.
تولید ۶۵۰ هزار تن تخم‌مرغ در نیمه نخست سال ۱۴۰۵
رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرکزی مرغداران میهن با اشاره به وضعیت تولید امسال گفت: در سال ۱۴۰۵، ماهانه بین ۱۰۰ تا ۱۱۰ هزار تن تخم‌مرغ تولید شد و در مجموع، حدود ۶۵۰ هزار تن تخم‌مرغ در نیمه نخست سال به بازار عرضه شد.
وی یادآور شد: این میزان در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، هم از نظر تولید و هم از نظر صادرات کاهش داشته است.
کاهش بیش از ۵۰ هزار تنی صادرات تخم‌مرغ
با دستیابی کشور به خودکفایی در تولید تخم‌مرغ، مدیریت و تنظیم بازار به بخش خصوصی واگذار شده بود؛ اما کاشانی اعلام کرد که به دلیل مداخلات صورت‌گرفته، حدود شش ماه است که مدیریت بازار به وزارت جهاد کشاورزی بازگشته و بخش خصوصی در تنظیم بازار داخلی و صادرات نقش مؤثری ندارد.
وی با انتقاد از سیاست‌گذاری‌های وزارت جهاد کشاورزی اظهار کرد: تصمیم‌گیری‌های خلق‌الساعه موجب شده است صادرات تخم‌مرغ در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته بیش از ۵۰ هزار تن کاهش یابد. در حالی که در نیمه نخست سال گذشته ۶۰ هزار تن تخم‌مرغ صادر شد، این میزان در نیمه نخست سال جاری به تنها ۷ هزار تن رسید.
کاشانی افزود: مجموعه این عوامل، زیان سنگینی به صنعت طیور کشور وارد کرده است.
انتقاد از بی‌برنامگی در سیاست‌های صادراتی
رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرکزی مرغداران میهن تأکید کرد: بی‌برنامگی و خودناباوری به تولید آسیب زده است و آمارهای موجود این موضوع را تأیید می‌کند.
وی در پاسخ به پرسشی درباره ممنوعیت صادرات تخم‌مرغ گفت: صادرات ممنوع نشده، اما محدودیت‌های اعمال‌شده باعث شده است این روند چابکی گذشته را نداشته باشد. در گذشته، اتحادیه به‌طور مستقیم بازاریابی می‌کرد و بازارهای هدف صادراتی را شناسایی می‌کرد؛ در حالی که قرار بود با آزادسازی نرخ ارز، واردات و صادرات نیز آزاد باشد، اما این موضوع محقق نشد.
حمایت از مازاد تولید؛ راهکار حفظ پایداری صنعت
کاشانی در پایان خاطرنشان کرد: در گذشته، خرید حمایتی مازاد تولید توسط اتحادیه و همچنین صادرات، به تولیدکنندگان امکان می‌داد محصولات خود را با حاشیه سود متعارف به فروش برسانند؛ اما امسال، به دلیل شرایط خاص کشور، این روند محقق نشد و تولیدکنندگان با زیان قابل‌توجهی مواجه شدند.
کاشانی: قیمت مناسب تخم‌مرغ، به نفع مصرف‌کننده و تولیدکننده است (دوشنبه چهارم آبان)
ضرورت هماهنگی سیاست‌های اقتصادی با واقعیت‌های تولید
رئیس اتحادیه مرکزی مرغداران میهن با تأکید بر ضرورت حمایت از تولید داخلی تخم‌مرغ گفت: حفظ پایداری تولید مستلزم هماهنگی سیاست‌های اقتصادی و اجرایی با واقعیت‌های موجود در واحدهای تولیدی است. هرچه فاصله میان هزینه‌های واقعی تولید و حمایت‌های در نظر گرفته‌شده بیشتر شود، فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد خواهد شد.
تعادل میان قدرت خرید مردم و هزینه‌های تولید
کاشانی در پاسخ به پرسشی درباره راهکارهای عرضه تخم‌مرغ با قیمت مناسب برای مصرف‌کنندگان، بدون تحمیل زیان به تولیدکنندگان، اظهار کرد: مناسب بودن قیمت تخم‌مرغ و افزایش قدرت خرید خانوارها، علاوه بر تأمین منافع مصرف‌کنندگان، می‌تواند به تقویت تقاضا و پایداری بازار نیز کمک کند.
وی افزود: هدف تولیدکننده صرفاً افزایش قیمت محصول نیست، بلکه امکان فروش مستمر و برخورداری از بازاری باثبات نیز اهمیت دارد. عرضه تخم‌مرغ با قیمت متناسب با قدرت خرید مردم، در کنار تأمین هزینه‌های واقعی تولید، می‌تواند به نفع تمامی حلقه‌های زنجیره تولید و مصرف باشد.
ضرورت توجه به هزینه‌های واقعی تولید
رئیس اتحادیه مرکزی مرغداران میهن تصریح کرد: تولیدکنندگان برای ادامه فعالیت به درآمدی نیاز دارند که هزینه‌های جاری، تأمین مواد اولیه و سایر مخارج تولید را پوشش دهد. بنابراین، پایین بودن قیمت محصول زمانی به نفع کل زنجیره خواهد بود که با مدیریت هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری و تقویت مصرف همراه شود.
وی تأکید کرد: در شرایط افزایش قیمت مواد اولیه، نمی‌توان بدون فراهم کردن امکان مدیریت هزینه‌ها و حمایت مؤثر از تولید، انتظار داشت محصول با قیمت مناسب عرضه شود و هم‌زمان زیان قابل‌توجهی به تولیدکننده تحمیل نشود.
افزایش سرانه مصرف؛ راهکاری برای تقویت بازار
کاشانی با اشاره به اهمیت افزایش سرانه مصرف تخم‌مرغ در کشور گفت: مناسب بودن قیمت این محصول برای خانوارها، یکی از عوامل مؤثر بر میزان مصرف است. هرچه تخم‌مرغ با قیمت متناسب‌تری در اختیار مردم قرار گیرد، زمینه افزایش مصرف و تقویت تقاضا در بازار بیشتر فراهم می‌شود.
وی افزود: افزایش مصرف تخم‌مرغ می‌تواند به ایجاد تقاضای پایدارتر برای محصول داخلی کمک کند؛ با این حال، تحقق این هدف نیازمند توجه هم‌زمان به قدرت خرید مردم، هزینه‌های تولید و ثبات نسبی بازار است.
بهره‌وری؛ عامل مؤثر در کاهش هزینه‌های تولید
رئیس اتحادیه مرکزی مرغداران میهن با تأکید بر ضرورت ارتقای بهره‌وری در صنعت مرغ تخم‌گذار خاطرنشان کرد: مدیریت بهتر منابع، کاهش هزینه‌های قابل‌کنترل و استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های تولیدی می‌تواند به بهبود شرایط عرضه و افزایش توان رقابتی تولیدکنندگان کمک کند.
وی همچنین بر لزوم برنامه‌ریزی بلندمدت برای افزایش سرانه مصرف تأکید کرد و گفت: این هدف نباید صرفاً به‌عنوان یک برنامه کوتاه‌مدت دنبال شود، بلکه به سیاست‌گذاری مستمر در زمینه قیمت، تولید و مصرف نیاز دارد.
ضرورت بررسی دقیق آمار مصرف تخم‌مرغ
کاشانی با اشاره به تفاوت میزان مصرف تخم‌مرغ در کشورهای مختلف اظهار کرد: بر اساس آمارهای مطرح‌شده، سرانه مصرف در برخی کشورهای جهان بالاتر از ایران است و در تعدادی از کشورها، میزان مصرف سالانه به حدود ۹ تا ۱۰ کیلوگرم یا بیشتر می‌رسد.
وی افزود: برای مقایسه دقیق وضعیت ایران با سایر کشورها، لازم است آمارهای مربوط به دوره زمانی، روش محاسبه و میزان مصرف سالانه بر مبنای یکسان بررسی شوند.
حمایت از تولید و حفظ قدرت خرید مردم؛ دو ضرورت هم‌زمان
رئیس اتحادیه مرکزی مرغداران میهن در پایان تأکید کرد: افزایش سرانه مصرف تخم‌مرغ و ایجاد تعادل پایدار در بازار، مستلزم اجرای هماهنگ سیاست‌های حمایتی، اقتصادی و اجرایی است. توجه به هزینه‌های واقعی تولید، کاهش موانع فعالیت تولیدکنندگان، ارتقای بهره‌وری و حفظ قدرت خرید مردم، از جمله عواملی هستند که می‌توانند به پایداری تولید و تقویت بازار تخم‌مرغ کشور کمک کنند.
