تحولات کنگره آمریکا و تاثیر نتایج انتخابات آن بر اقتصاد کشاورزی و بازارهای جهانی
پنجشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۵
کاج‌پرس / فرانک مسعودی
تحولات سیاسی در ایالات متحده همواره به عنوان یکی از عوامل اثرگذار بر بازارهای مالی، قیمت نهاده‌های دامی، بازرگانی بین‌المللی غلات و زنجیره تأمین غذای جهانی ارزیابی می‌شود. با این حال، درک عمومی در بسیاری از تحلیل‌ها تنها به تحولات «کاخ سفید» و رئیس‌جمهور محدود می‌ماند؛ در حالی که نبض اصلی سیاست‌گذاری‌های کلان تجاری، تعیین تعرفه‌ها، یارانه‌های بخش کشاورزی (از جمله لایحه سرنوشت‌ساز Farm Bill) و رژیم تحریم‌های اقتصادی در ساختمان کنگره آمریکا (قوه مقننه فدرال) می‌تپد. برای فعالان، پژوهشگران و دست‌اندرکاران اقتصاد کشاورزی، شناخت هندسه قدرت در کنگره، کلید درک چشم‌انداز آینده بازارهاست.
«کنگره» قوه مقننه (پارلمان فدرال) آمریکاست، مجلس سنا و مجلس نمایندگان دقیقاً دو زیرمجموعه تشکیل‌دهنده آن هستند و انتخابات کنگره هر دو سال یک بار برگزار می‌شود.
در ساختار سیاسی آمریکا، اگر کاخ سفید را قوه مجریه بدانیم، کنگره بازوی قانون‌گذاری و نظارت بر دولت است؛ رئیس‌جمهور بدون تصویب کنگره نه می‌تواند قانونی وضع کند و نه بودجه‌ای خرج کند. کنگره در مجموع ۵۳۵ عضو دارد و از دو مجلسِ مکمل تشکیل می‌شود که هر قانونی باید به تصویب هر دوی آن‌ها برسد:
مجلس نمایندگان (۴۳۵ کرسی): تعداد کرسی‌های هر ایالت متناسب با جمعیت آن است (ایالت‌های پرجمعیت نمایندگان بسیار بیشتر و ایالت‌های کم‌جمعیت حداقل ۱ نماینده دارند). دوره نمایندگی در این مجلس فقط ۲ سال است و لوایح مالی و مالیاتی ابتدا از اینجا آغاز می‌شود.
مجلس سنا (۱۰۰ کرسی): بدون توجه به جمعیت، هر یک از ۵۰ ایالت آمریکا دقیقاً ۲ سناتور دارد. دوره هر سناتور ۶ سال است و اختیارات کلیدی مثل تأیید وزرای کابینه، سفرا، قضات دیوان عالی و معاهدات بین‌المللی در انحصار سناست.
سازوکار انتخابات دوسالانه: هر دو سال یک بار (اوایل نوامبرِ سال‌های زوج میلادی) صندوق‌های رأی کنگره برپا می‌شود؛ در هر دوره تمام ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان یک‌جا عوض یا تمدید می‌شوند، اما در مجلس سنا برای حفظ ثبات، کرسی‌ها را به سه دسته تقسیم کرده‌اند تا هر دو سال یک بار فقط یک‌سوم سناتورها (۳۳ یا ۳۴ کرسی) به رأی گذاشته شوند. یک نوبت از این انتخابات هم‌زمان با انتخابات ریاست‌جمهوری برگزار می‌شود و نوبتِ بعدی دقیقاً در میانه دوره ۴ ساله رئیس‌جمهور است که به آن «انتخابات میان‌دوره‌ای» می‌گویند؛ رقابتی بسیار مهم که اگر حزبِ رقیب رئیس‌جمهور در آن اکثریت یکی از دو مجلس را بگیرد، دست کاخ سفید را در دو سال پایانی دولتش به شدت می‌بندد.
از نظر جایگاه سیاسی، نفوذ فردی و سیاست خارجی، مجلس سنا وزن و اعتبار بیشتری دارد (و به همین دلیل به آن «مجلس علیا» می‌گویند)، اما در قانون اساسی آمریکا، قدرتِ قانون‌گذاری هر دو مجلس طوری برابر طراحی شده است که هیچ‌کدام بدون دیگری نتواند قانونی را تصویب کند.
سنگین‌تر بودن کفه مجلس سنا در عمل به سه دلیل اصلی است:
نفوذ فردی و ثبات بیشتر: هر سناتور نماینده یک ایالت کامل برای یک دوره ۶ ساله است و کل سنا فقط ۱۰۰ عضو دارد؛ بنابراین هر سناتور در مقایسه با ۴۳۵ عضو مجلس نمایندگان (که هر ۲ سال دغدغه انتخابات دارند)، استقلال، شهرت ملی و قدرت چانه‌زنی بسیار بالاتری دارد.
اختیارات انحصاری در سیاست خارجی و انتصابات: تأیید صلاحیت وزرای کابینه، سفرا و قضات مادام‌العمر دیوان عالی، و همچنین تصویب نهایی معاهدات بین‌المللی، منحصراً در اختیار سناست و مجلس نمایندگان در آن نقشی ندارد.
حکم نهایی در استیضاح: در پرونده‌های استیضاح، مجلس نمایندگان فقط نقش «دادستان» را دارد و اعلام جرم می‌کند، اما دادگاه نهایی و رأی به برکناری رئیس‌جمهور یا مقامات عالی، فقط در صحن سنا انجام می‌شود.
در مقابل، مجلس نمایندگان یک اهرم انحصاری و بسیار قدرتمند دارد که تعادل را حفظ می‌کند: «اختیار خزانه و بودجه». تمام لوایح مربوط به مالیات، درآمدها و بودجه دولت طبق قانون اساسی حتماً باید از مجلس نمایندگان آغاز شود و بدون رضایت این مجلس، دولت و سنا عملاً هیچ پولی برای خرج کردن نخواهند داشت.
بازتاب تصمیمات کنگره بر بخش کشاورزی و تجارت جهانی
برای رصدگران بازار کشاورزی، کنگره تنها یک ساختمان سیاسی نیست؛ مصوبات کمیسیون‌های کشاورزی سنا و مجلس نمایندگان مستقیماً بر متغیرهای حیاتی اثر می‌گذارند:
لایحه کشاورزی (Farm Bill): این لایحه کلان چندصد میلیارد دلاری که در کنگره تصویب می‌شود، حجم یارانه کشاورزان آمریکایی، بهای تمام‌شده سویا، ذرت و پنبه و در نتیجه قیمت پایه نهاده‌های دامی در جهان را رقم می‌زند.
سیاست‌های تجاری و تحریمی: چارچوب رژیم‌های تحریمی و مبادلات بانکی که تجارت جهانی غذا، دارو و نهاده‌های دامی را دستخوش نوسان می‌کند، برآمده از قوانین موضوعه در کنگره است.
خالی از لطف نیست گفته شود؛ هر دو مجلس (سنا و مجلس نمایندگان) در یک ساختمان واحد به نام «مجتمع ساختمان‌های کنگره ایالات متحده» (United States Capitol) در شهر واشنگتن دی‌سی برگزار می‌شوند و فعالیت می‌کنند، اما هر کدام در بالِ مجزایی از این ساختمان مستقر هستند:
بال شمالی (North Wing): محل برگزاری جلسات و دفاتر مجلس سنا (Senate) است.
بال جنوبی (South Wing): محل برگزاری جلسات و دفاتر مجلس نمایندگان (House of Representatives) است.
گنبد مشهور کنگره (Capitol Dome): در مرکز این مجموعه و دقیقاً حدفاصل این دو بال قرار دارد.
