تلاش سه ساعته اطلاع‌رسانی در خط مقدم امنیت غذایی / ناگفته‌های روسای دامپزشکی، نظام دامپزشکی و موسسه رازی از حواشی اخیر تا خودکفایی در داروهای دامپزشکی
تصاویر انتهای گزارش را ببینید
چهاردهم مهر ۱۴۰۵
تهران- کاج پرس
گفتار نخست: روز ملی دامپزشکی و تجلیل از این کوشندگان خستگی ناپذیر، متواضع و فروتن که با کمترین توقع و امکانات حمل و نقل در نقاط صعب العبور و دور افتاده در سراسر کشور وظیفه حفاظت از سرمایه عظیم دام، طیور و آبزیان کشور را دارند، در شرایط دشوار امسال، متفاوت از سال‌های دیگر، در یک کنفرانس مطبوعاتی گسترده با حضور دکتر وحید صالحی ریاست سازمان دامپزشکی کشور، دکتر مطلبی رئیس سازمان نظام دامپزشکی و دکتر مروتی رئیس مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی برگزار شد.
این ابتکار عمل یعنی حضور دو بخش دیگر که به گفته دکتر مطلبی چون دو بال سازمان عمل می‌کنند موجب شد به جامع سؤالات متنوع خبرنگاران در این دو بخش نیز پاسخ داده شود و تقریبا هیچ سؤالی با توجه به توضیحات جامع، موجز و مفید توسط دکتر وحید صالحی رئیس سازمان دامپزشکی در طول سه ساعت این کنفرانس بی‌جواب نماند و علاوه بر موضوعات روز، مسائل کلان، برنامه‌ریزی، اولویت‌ها و همچنین ادامه برنامه‌های پیشین این سازمان در جمله طلایی توسط دکتر صالحی که «سازمان دامپزشکی یک نهاد حاکمیتی است و تغییر مدیریت‌ها موجب گسست شرح وظایف نخواهد شد»، مطرح شود.
اطمینان از تأمین بودجه و اعتبارات سال آتی با رویکرد کلان نگر به اولویت‌های عاجل، به رغم امکان تحول در شیوه‌ها و پیگیری قوانین و مقررات، حسب تطبیق اصلاحات مورد نظر در سازمان امور اداری و استخدامی کشور با کاهش نسبی سمت‌ها در تشکیلات جدید با هدف کاهش هزینه‌های جانبی یکی دیگر از نکاتی بود که دکتر صالحی رئیس سازمان دامپزشکی کشور برای خبرنگاران تشریح کرد.
تعریف همکاری مؤثر میان نظام دامپزشکی و مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی و تأکید بر توافقات، موضوع دیگری بود که در میان پاسخ به سؤالات خبرنگاران از سوی این دو نهاد تکمیل‌کننده شرح وظایف سازمان دامپزشکی کشور مورد تأکید و بازتعریف قرار گرفت.
گفتنی است در این مصاحبه سه ساعته، به رغم تنوع سؤالات، دکتر صالحی با اشراف کامل و پختگی کافی بدون حاشیه و با صراحت به آنان پاسخ گفت و ابهامات مطرح شده در سطح جامعه، به ویژه موضوع نظارت‌ها برای سلامت مردم که از جانب خبرنگاران مطرح شد به خوبی و در حد اقناع‌کننده‌ای تشریح شد.
مشروح این گفتگوی مفید در زیر به اطلاع همگان می‌رسد.
در مراسم ملی چهاردهم مهر، روز ملی دامپزشکی ابتدا دکتر وحید صالحی به خانواده دامپزشکی کشور تبریک گفت و افزود: با توجه به گستره فعالیت‌های دامپزشکی، برگزاری نشست‌های شفاف این چنینی بسیار مهم است.
هم‌افزایی سه بال حاکمیت، تشکل و تحقیقات برای پاسداری از سرمایه دامی کشور
دکتر مطلبی رئیس سازمان نظام دامپزشکی، ضمن خیر مقدم به اصحاب رسانه به عنوان زبان گویای جامعه، خانواده دامپزشکی و حاکمیت، روز دامپزشکی را تبریک گفت و افزود: هر چهار مؤلفه امنیت غذایی در خانواده دامپزشکی مطرح است و ناشی از تلاش‌های شبانه روزی خانواده دامپزشکی هست. او گفت ما جزئی از پیکره و بال‌ها و بازوان سازمان دامپزشکی هستیم.
مروتی رئیس مؤسسه تحقیقات و سرم‌سازی رازی نیز ضمن تبریک به خط مقدم دامپزشکی که سازمان دامپزشکی است گفت که این مؤسسه وظیفه تولید واکسن و داروهای دامی را دارد و درست است که چهاردهم مهر در تقویم کشور به عنوان روز ملی دامپزشکی ثبت شده، اما هر روز روز دامپزشکی است.
از بازتعریف هویت روز دامپزشک تا رسالت شبانه‌روزی مؤسسه رازی در تأمین سلامت
اولین خبرنگار این نشست، دکتر قربانعلی تنگ شیر، یکی از پیشکسوتان رسانه ای گفت؛ دکتر مطلبی روز چهاردهم مهر را وارد تقویم ایران کرد و ایشان از چهره‌های ماندگار هستند. او گفت: در بحث اطلاع‌رسانی یک وحدت اطلاع‌رسانی در سازمان دامپزشکی و نظام دامپزشکی ارائه شود، نمونه، همین کشتار تک سمیان بود که بعد از حدود یک ماه از سرکار آمدن دکتر وحید صالحی، بلوا به همه جا اعم از مجلس و وزارتخانه کشیده شد.
دکتر مطلبی گفت؛ مراسم چهارده مهر حذف نشده است با توجه به ملاحظاتی که در کشور داریم و دیدگاه‌ها و نظرات مختلف فقط سالن برگزاری را از سالن خوشه وزارت جهاد کشاورزی تغییر دادیم. بعد از ظهر امروز حمایت کردیم که مراسمی در دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران و فردا مراسمی مفصل در البرز کرج و همچنین در تمامی استان‌ها مراسم داشته باشیم و نشست جامع هم خواهیم داشت در تجلیل از تمامی دست اندرکاران خانواده دامپزشکی. اختصاص نام یک روز ملی به نام روز دامپزشک، حق دامپزشکان کشور است.
از «جشن» تا «گرامی‌داشت»؛ همراهی با دغدغه‌های اقتصادی و روحی جامعه
دکتر صالحی نیز افزود: امسال مردم جنگ زده و غمگین بودند. روز اول مهر بچه‌ها جشن نگرفتند، «گرامی داشت» داشتند برای همکلاسی‌ها و معلمانشان. بغض در دل جامعه مشهود بود. ایشان افزود: به خاطر دلایل اقتصادی، جنگ و همدلی با مردم تصمیم گرفتیم این جلسه را به حداقل برسانیم و با حذف موارد غیرضروری به سمت گرامی داشت برویم تا جشن. در این جلسه، هم شما اصحاب رسانه، خدمات سازمان دامپزشکی را اطلاع‌رسانی کنید و هم ما چالش‌ها را پاسخگو باشیم.
در ادامه، یکی از خبرنگاران از اعلام و اطلاع‌رسانی به موقع و سریع هشدارهای لازم در مورد بیماری‌های فراگیر دامی، که دامداران غافلگیر نشوند سخن به میان آورد و دیگری از فشارهای بعضا غیرمرتبط نسبت به عملکرد سازمان دامپزشکی.
نظارت بهداشتی خط قرمز است؛ حمایت از تولید در چارچوب ضوابط سخت‌گیرانه سلامت
دکتر وحید صالحی در فراز دیگری گفت: سازمان دامپزشکی جایی قرار گرفته که به نوعی کارش حمایت از تولید هست. در اصل حمایت از تولید از جنبه سلامت محور و امنیت غذایی. اما همین تولیدی که در جهت اقدامات بهداشتی، پیشگیری و کنترل بیماری‌ها در سطح دامداری‌ها انجام می‌گیرد یک جنبه دیگر هم دارد برای واردات کالاهای اساسی که بخش عمده‌ای از آن یعنی نظارت بهداشتی بر واردات کالاهای اساسی را سازمان دامپزشکی انجام می‌دهد. این دقیقا همان جایی هست که سازمان دامپزشکی – راحت و خودمانی بگویم- رو در روی شرکت‌های وارد‌کننده، شرکت‌های وابسته به بعضی از نهادهای عمومی غیردولتی قرار می‌گیرد.
به نوعی که می‌خواهیم در امر ترخیص کالاهای اساسی مثل نهاده خوراک دام برای مصرف دامداری‌ها تسهیل کنیم اما از این طرف ممکن است مشکلاتی برای عدم انطباق بهداشتی داشته باشد که اجازه ندهیم ترخیص شود. از این موضوع استنباط می‌شود که سازمان دامپزشکی رو در روی تولید‌کننده قرار گرفته است.
قطعا یکی از متولیان و بزرگ‌ترین متولی سلامت کالای نهایی مورد نیاز جامعه، سازمان دامپزشکی است که سازمان دامپزشکی باید با کار رسانه‌ای و فرهنگی سطح آگاه‌سازی جامعه را با کمک شما عزیران ارتقا دهد. ضمن صحبتی هم که با آقای دکتر مروتی داشتیم تأکید کردیم که اگر مردم ما آگاه بشوند که تهیه فرآورده‌های خام دامی خوراکی مثل گوشت قرمز از مراکز عرضه مجاز چه اطمینان خاطری به آن‌ها می‌دهد و در مقابل تهیه از مراکز غیرمجاز در واحدهایی که تحت نظارت نیستند چه مخاطراتی را برای آن‌ها خواهد داشت این کمک می‌کند برای اینکه نسل به نسل این آگاه‌سازی در خانواده‌ها در فکر و ذهنشان نقش ببندد و آرام آرام به نوعی ما با این فرهنگ‌سازی کمک بکنیم به انجام وظایف خودمان.
واحدهای تولید‌کننده دام، طیور آبزیان و امثالهم، سازمان دامپزشکی را در کنار و همراه خودشان می‌بینند. اصنافی که وظیفه خطیر واردات کالاهای اساسی را انجام می‌دهند آگاه کنیم که یک کاری که باید انجام بدهیم این که به اتحادیه‌ها و تعاونی‌ها و تشکل‌های صنفی آن‌ها به بهره بردارها اطلاع بدهند که اگر در جایی نظارتی انجام می‌شود به صورت قهری یا سلبی وارد می‌شویم فقط و فقط به خاطر حفاظت از سلامت امنیت غذایی جامعه است.
بازنگری در ماده ۱۲ و اصلاح شیوه‌نامه‌های بخش خصوصی ظرف یک ماه آینده
در این جلسه یکی از خبرنگاران در مورد تاریخ ابلاغ بازنگری در آیین‌نامه‌های آموزشی مسئولان فنی و پروانه مطب سؤال پرسید. دکتر مطلبی در پاسخ گفت: ما الان برای همکارانی که در بخش خصوصی کار می‌کنند و پروانه دریافت می‌کنند مقررات جاری را داریم، اما بر اساس سیاست‌گذاری‌های سازمان دامپزشکی و کارگروه‌های مشترک، در برخی مقررات از جمله مقررات موجود در ماده 12 اقداماتی انجام شده که بحث‌های کارشناسی دارد و با حساسیت، سرعت و واجبیت در دستور کار است. اصلاح و بازنگری با هدف توانمندسازی نیروی شاغل دارد انجام می‌گیرد و ظرف یک ماه آینده امیدواریم بتوانیم در مواردی شیوه‌نامه نیاز به بازنگری داشته با سازمان دامپزشکی به تفاهم و توافق برسیم و برای اجرا ابلاغ شود.
دکتر صالحی در پاسخ خبرنگار دیگری که پرسید چرا با وجود این که دی کلسیم فسفات در کشور تولید می‌شود و نیاز دامداران را تأمین می‌کند، این محصول وارد می‌شود، گفت: متولی بخشی از فرایندهای مربوط به بازرگانی و واردات کالاهای اساسی در حوزه نظارت‌های بهداشتی به صورت حاکمیتی سازمان دامپزشکی است، اما اینکه بگوییم صد درصد فرآیندهای بازرگانی را سازمان دامپزشکی انجام می‌دهد قطعا به این شکل نیست.
کالاهایی که می‌دانیم صد درصد امکان تولید آن در داخل کشور وجود دارد و آن مقدار تولید، کافی و جوابگوی نیاز داخلی کشور باشد را قاعدتا واردات جهاد کشاورزی و وزارت صمت، در کمیته‌ها و کمیسیون‌ها تعرفه آن‌ها را برای واردات به قدری بالا می‌برند که عملا کسی رغبت نکند برای واردات، یا اینکه تعرفه وارداتی آن کالا بسته می‌شود. مثلا در تولید گوشت مرغ ما خودکفا هستیم؛ دو وزارتخانه هماهنگ می‌کنند تعرفه واردات مرغ گوشتی بسته می‌شود.
در مورد دی کلسیم فسفات، اگر تولید داخلی کفاف تمام نیاز کشور باشد، دو وزارتخانه به این نتیجه می‌رسند که این کالا باید وارداتش ممنوع و مسدود شود. اکنون با اطلاعاتی که در دسترس دارم و گزارش‌ها حاکیست مقدار زیادی از نیاز ما در داخل کشور تأمین می‌شود بخشی‌اش را واردات انجام می‌دهیم که بررسی مجدد انجام می‌دهیم اگر مقدار کافی در داخل کشور تولید می‌شود و امکان‌پذیر باشد قطعا برای جلوگیری از خروج از از کشور باید محقق شود.
حقایق پرونده کشتار تکسمیان؛ ابلاغ سیاست‌های کلی بود، نه مجوز اجرایی یا بهره‌برداری
خبرنگار دیگری پرسید: وقتی کشتار تک سمیان در کشور ممنوع است، چه لزومی دارد نامه و ابلاغیه صادر شود؟
رئیس سازمان دامپزشکی کشور گفت: من قبلا در قرنطینه و امور بین الملل سازمان دامپزشکی خدمت می‌کردم، حدود سال ۹۵- ۹۶ بود که یکی از دامداران به سازمان آمد و تقاضا کرد که واحد پرورش دام تک سمی احداث و گوشت استحصالی را صادر کند. بعدها خیلی‌ها آمدند و همین تقاضا را مطرح کردند.
مشخصا سه استان خیلی پیگیر بودند؛ هم واحد پرورش و هم کشتارگاه. ۱۳۹۸، همکاران دامپزشک از دفتر رهبر شهید استفتاء کردند و ایشان گفتند اگر با مجوز‌های قانونی باشد و در بسته‌بندی و هنگام مصرف، به اطلاع مشتری برسد که چه گوشتی است اشکالی ندارد. این موضوع در بسیاری از نقاط دنیا وجود دارد اما در کشور ما تا این لحظه واحد مجاز پرورش تکسمیان نداریم، واحد مجاز استحصال یعنی کشتارگاه تکسمیان نداریم.
دکتر صالحی افزود: سازمان دامپزشکی تحت پیگیری‌هایی که متقاضیان داشتند تصمیم می‌گیرد این ساز و کار را تعریف کند و همین روزها ما درگیر مسائل و موضوعات سلامت محور بوده‌ایم. نظر من این بود که این نامه در همان سه استان ابلاغ شود و به دست نمایندگان مجلس همان استان‌ها برسد و به صورت عمومی پخش نشود.
وی گفت: باز هم تأکید می‌کنم که در حال حاضر هیچ واحد مجاز پرورش تکسمیان در داخل کشور وجود ندارد و هیچ کشتارگاه مجازی هم برای این فرآیند نداریم اما تا دلتان بخواهد متقاضی داریم، نه صرفا برای مصرف داخل کشور بلکه بازار هدف صادراتی دارند که فرآورده‌های خوراکی‌اش را صادر کنند. اگر هم قرار باشد چنین محصولی در داخل کشور تولید شود باید سازو کار قانونی‌اش صد درصد تعریف شده باشد؛ مثل پرورش و کشتار دام‌های سنگین فعلی که صد درصد ساز و کارهای قانونی دارد. چیزی که اتفاق افتاده صرفا ابلاغ سیاست‌های کلی است و نه شیوه‌نامه دارد نه دستورالعمل، نه برنامه اجرایی و نه هیچ ساز و کاری تعریف شده‌ای مثل واحد بسته‌بندی، لیبل و عرضه.
اگر کسی بتواند این موارد و استانداردهای بهداشتی را پاس کند امکان دارد، اما در حال حاضر هیچ شیوه‌نامه‌ای وجود ندارد. این کار به هیچ وجه نباید با واحدهای پرورش و کشتارگاه‌های دام سنگین فعلی کشور مخلوط شود. شماره تلفن 1512 سازمان دامپزشکی نیز پذیرای نظرات، پیشنهادات و انتقادات هست. کاری که اتفاق افتاده، صرفا ابلاغ سازو کارها و پیش نیازهاست نه بیشتر.
ردیابی هوشمند فرآورده‌های خام؛ پیشگامی سازمان دامپزشکی در شفافیت زنجیره تأمین
رئیس سازمان دامپزشکی کشور در فراز دیگری از گفت و شنود خود با خبرنگاران گفت: شناسنامه دار کردن محصولات دامی فراورده‌های خام دامی از سال ۱۳۹۲در دفتر فناوری اطلاعات و تحول اداری در سازمان دامپزشکی توسط گروه متخصصانی که می‌خواستند نرم‌افزار تولید کنند صورت گرفت و اولین دستگاه در کل دولت که سامانه‌ای را برای شناسایی و ردیابی کالاهای تحت پوشش خودش، اعم از جابجایی، حمل و نقل، نگهداری و انبارش کل کالاهایی که مرتبط با سازمان دامپزشکی و دامپزشکی است را برنامه‌نویسی کرده است سازمان دامپزشکی است.
سامانه‌ی دیتابیس ما در سازمان دامپزشکی کلیه پنج گروه اصلی در دامپزشکی شامل دام زنده، فراورده‌های خام دامی، نهاده‌های خوراک دام، دارو، واکسن، مواد بیولوژیک، سموم و نهایتا تجهیزات مرتبط با دامپزشکی هر کالایی که از یک مبدأ به یک مقصد می‌خواهد حمل شود و در این کتگوری قرار می‌گیرد باید شناسنامه یکتای وزارت جهاد کشاورزی داشته باشد، بار به صورت مجاز حمل شود، مشخصات مبدأ و مقصد، مالک و تحویل گیرنده، مقدار، نوع اقدامات بهداشتی که باید وجود داشته باشد تا این کالا بتواند جابجا شود.
اتفاقا از اولین کالاهایی که تحت رهگیر قرار گرفت دام و طیور زنده بود. این دام‌ها باید شناسنامه بهداشتی می‌داشتند. شناسایی و ردیابی محل واردات و صادرات هر پنج گروه وجود دارد که متصل می‌شود به سامانه قرنطینه و بارنامه حمل داده نمی‌شود مگر اینکه از سازمان دامپزشکی مجوز داشته باشد.
رمزگشایی از پرونده ۲۰ هزار تن مرغ منجمد؛ معدوم‌سازی محموله‌های آلوده و ممانعت از عرضه خام
خبرنگار دیگری در نشست روز ملی دامپزشکی پرسید: هرچند موضوع مرغ‌های تاریخ مصرف گذشته خیلی رسانه‌ای نشد، چقدر موضوع آن را تأیید می‌کنید و چقدر ممکن است دوباره اتفاق بیفتد؟
دکتر صالحی در پاسخ گفت: اکنون دو ماه و نیم است که من در سازمان دامپزشکی هستم. سردخانه‌های مجوز دار در سال گذشته قبل از جنگ، شرکت پشتیبانی امور دام که یکی از وظایفش خرید مرغ هست برای ذخیره‌سازی و رگلاتوری تنظیم بازار، ۲۰ هزار و ۵۰۰ تن مرغ منجمدی داشته را نمی‌توانسته سریع‌تر عرضه کند، هیچ جذبی از بازار نمی‌توانسته انجام بدهد. از این میزان ۲۰ هزار و ۵۰۰ تن، حدود ۱۵هزار تن را روانه بازار می‌کند و ۵ هزار و ۴۰۰ تن آن باقی می‌ماند که در آن زمان بین یک تا سه ماه تاریخ مصرف داشته‌اند اما در فضای مجازی بزرگنمایی شد.
مرغ‌ها بعد از آزمایش‌های لازم و تأیید سلامت، ارسال می‌شوند برای مصرف در فرآورده‌های گوشتی. به صورت شفاف اعلام می‌کنم؛ وارد بازار عرضه خرده فروشی‌ها نمی‌شوند بلکه وارد واحدهای فرآوری حرارت دیده می‌شوند. یکی از فرایندهای سالم‌سازی فراورده‌های خام دامی اجرای حرارت بالا روی آنهاست که اجرام بیماری زا و میکرو ارگانیسم‌ها را از بین می‌برند، مثل ماهی منجمد صنعتی. مرغ‌های مورد بحث به واحدهای فرآورده‌های گوشتی حرارت دیده ارسال شده‌اند که آن واحدها ناظر دامپزشکی دارند و همچنین تحت نظارت سازمان غذا و دارو هستند.
بسیار مهم، اعداد برابر با اسناد: از کل این ۲۰ هزار و ۵۰۰ تن که ۱۵هزار تن آن قبل از اینکه تاریخ مصرف آن‌ها به پایان برسد مصرف شده بودند، ۵ هزار و ۴۰۰ تن مورد آزمایش قرار گرفت که عدد خیلی شفاف ۱۵ تن از این محموله نتایج آزمایش سالمونلا مثبت نشان داد که با حکم قضایی فرایند معدوم‌سازیش انجام می‌شود. ۱۲تن هم به دلیل دیگری - در عدم انطباق- اجازه مصرف در هیچ نوع کالایی را دریافت نکرد و در مجموع آن ۱۵و ۱۲تن، یعنی ۲۷ تن اجازه مصرف پیدا نکرد، ولی تضیع بیت المال هم صورت نگرفت و جایگزین این۲۷ تن تحویل شرکت پشتیبانی امور دام می‌شود.
تولید با وجود تحریم‌ها؛ گام بلند مؤسسه رازی برای پوشش ۷۰ درصدی واکسن طیور
خبرنگار بعدی در این نشست سؤال کرد: آیا در روند تولید و استفاده از داروهای دامپزشکی، وقفه‌ای ایجاد نشده است؟
دکتر صالحی پاسخ داد: ما بخشی از داروها را در داخل تولید می‌کنیم و بخشی وارداتی هستند. در واکسن‌های دام و طیور وضعیت خوبی داریم. رازی بزرگ‌ترین بازوی کمکی سازمان دامپزشکی است. در دنیا تحریم‌ها شامل غذا و دارو نمی‌شود اما ما در لجستیک و مسائل بانکی مشکل داریم.
مشکلات انتقال ارز موجب شده صد درصد بها پرداخت شود. اما تا به حال ما عقب نماندیم و شرکت‌های داخلی و دانش بنیان نقششان پررنگ‌تر می‌شود. نگاه مؤسسه رازی تجاری نیست، نگاهشان این هست که کشور به چه چیزی نیاز دارد که تولید کنند.
در ادامه پاسخ به این پرسش، دکتر مروتی نیز افرود: ۹۰ محصول در مؤسسه رازی داریم، کاربرد پزشکی ۱۱واکسن اجباری در کشور برای موارد انسانی هستند که ۷ موردش را ما در مؤسسه رازی تولید می‌کنیم. در خصوص فرآورده‌های دامپزشکی و واکسن‌های مورد نیاز دامپزشکی، واکسن‌های طیور، دام‌های سنگین و سبک و آبزیان را هم در دستور کارمان داریم که به زودی رونمایی می‌شود.
واقعیت این است که نیاز کشور به واکسن خیلی بیشتر از این مقداری هست که در داخل تولید می‌شود. حدود ۱۴میلیارد دوز واکسن در کشور نیاز داریم (شامل همه واکسن‌ها اعم از دام، طیور و انسان)،که الان حدود ۴میلیارد دوز آن در کشور تولید می‌شود و از این میزان، ۳/۷ میلیارد دوز آن را مؤسسه رازی تولید می‌کند و مابقی را بازیگران دیگر تولید واکسن خصوصی تولید می‌کنند. اما ما واکسن‌هایی که واقعا مورد نیاز هستند را داریم در مؤسسه رازی تولید می‌کنیم. برای تولید این واکسن‌ها ما ابتدا به سویه‌های بومی تولید‌کننده بیماری نیاز داریم که این مهم‌ترین مزیت واکسن سازهای داخلی هست. از زمانی که بیماری شناسایی می‌شود صد روز طول می‌کشد تا واکسن آن تولید شود. این یک حالت نرمال هست اما در کنار این ما یک سری مواد و تجهیزات دیگر هم نیاز داریم که این مواد و تجهیزات الان مورد تحریم‌های ظالمانه قرار گرفته و آن‌ها را به سختی در اختیار ما قرار می‌دهند.
ما عضو کنوانسیون منع سلاح‌های میکروبی هستیم. ماده ده این کنوانسیون می‌گوید کسانی که جزء این ماده هستند و در واقع تعهد می‌دهند که گسترش سلاح‌های میکروبی نداشته باشند، تمام کشورهای دنیا موظف هستند مواد مورد نیاز برای تحقیقات میکروبی، ویروسی و غیره را در اختیارشان قرار بدهند. یعنی در واقع موادی که ما می‌خواهیم به هیچ وجه تحریم نیست، اما متأسفانه هیچ وقت این موضوع رعایت نشده است.
با این همه، تاکنون مشکلی برای تولید واکسن در کشور وجود نداشته است. دانش بنیان‌ها دارند کمبود‌ها را جبران می‌کنند و هنوز هم در تولید واکسن کیفیت داریم. طبق برنامه هفتم باید ۷۰درصد واکسن‌های طیور را در داخل تولید کنیم.
رئیس مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی در پاسخ به خبرنگار دیگری در این نشست افزود: ۱۰ میلیارد دوز (واکسن طیور برای مرغداری‌ها) مورد نیاز کشور هست و اگر ما بخواهیم به ۷۰درصد برنامه هفتم برسیم باید ۷ میلیارد دوز تولید کنیم. این یعنی تولید مؤسسه رازی باید دو برابر بشود. تولید واکسن یک کار دشوار و تخصصی هست. الان هم با این تحریم‌هایی که وجود دارد وارد کردن دستگاه‌های مختلف و مواد اولیه برای تولید واکسن معضل دیگریست. ما داریم یک کار نشد را انجام می‌دهیم که با این حال، نه تنها تولیداتمان کاهش پیدا نکرده بلکه افزایش هم پیدا کرده‌اند. اما دو برابر شدن و رسیدن به آن ۷۰درصد به این سادگی نیست زیرا به غیر از نیروی انسانی ماهر نیاز به دستگاه‌ها و تجهیزاتی داریم که یونیک هستند.
دکتر صالحی نیز تأکید کرد: حضور و جایگاه مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی در بازار تولید دارو و واکسن در کشور با دیدگاه تجاری نیست. جایگاه آن‌ها تولید آن چیزی هست که نیاز داریم. طی سال‌های اخیر یکی از پایه‌های ثابت پدافند غیرعامل کشور، مؤسسه رازی است. بخش خصوصی عزیز هم فعال هستند ولی طبیعی است که آن‌ها نگاه تجاری دارند چون باید درآمد داشته باشد، اما مؤسسه رازی و لو با ضرر، رسالتش ورای نگاه تجاری هست. جایی که نمی‌توانیم واردات انجام دهیم و یا از منابع تولید داخلی تأمین کنیم، مؤسسه رازی راهی می‌یابد یا راهی می‌سازد.
اعمال سختگیرانهترین ضوابط بر واردات گوشت؛ تضمین امنیت بهداشتی سبد پروتئینی جامعه
خبرنگار دیگری از آلودگی محصولات وارداتی مانند گوشت برزیلی سؤال کرد که در اروپا محدود شده اما به ایران می‌آید یا واردات فرآورده‌های خام دامی از هند.
رئیس سازمان دانپزشکی کشور اظهار داشت: برای واردات کالاهای اساسی چه نهاده باشد چه فرآورده‌های خام دامی مثل گوشت گوساله که از برزیل می‌آید یا گوشت گاومیش که از هند وارد می‌شود، الزامات بهداشتی واردات وجود دارد. IHR الزام نامه‌ای است که هر کالایی طبق قوانین ملی باید داشته باشد تا اجازه مصرف بگیرد در این الزام نامه نوشته می‌شود. هم در زمان تولید محصول باید نظارت روی آن وجود داشته باشد و هم در زمان ورود به کشور. فرایندهایی که طبق قوانین کشور برای ترخیص کالا در در نظر گرفته می‌شود، کالاهایی که منشأ خام دامی دارند سازمان دامپزشکی در بدو ورود باید نظر بدهد و آزمایش‌ها و بازدیدها را انجام دهد. ایران سختگیرانهترین آزمایش‌ها را روی گوشت وارداتی انجام می‌دهد. گوشت‌های منجمد لازمه‌اش این است که استاندارد ملی داشته باشند اگر با استانداردهای ما مغایرت داشته باشند، یا عودت داده می‌شوند، یا به کشور دیگری ترانزیت می‌شوند و یا با اخذ دستور قضایی امحا می‌گردند.
گوشت منجمد وارداتی گاومیش یا بوفالو از هند، سالیان سال است در کشور ما از محصولات دامی‌اش استفاده می‌شود. کشور هند یکی از بزرگ‌ترین کشورهای تولید‌کننده گوشت گاومیش است. هند آن سال‌ها این صادرات را برای مصرف مستقیم انسانی داشته که ما نداشتیم. حالا با بازنگری‌هایی که انجام شده و سطح سختگیری‌ها بالا‌تر رفته، سازمان دامپزشکی اجازه داد که امکان استفاده این کالاها برای مصرف خانوار هم وجود داشته باشد. این گوشت گاومیش منجمد صنعتی نیست.
خبرنگار بعدی در مورد موازی کاری عملکرد سازمان دامپزشکی با سازمان استاندارد پرسید. دکتر صالحی گفت: ما روی نهاده‌های وارداتی فعالیت‌هایی داریم که از نظر برخی متخصصان موازی کاری محسوب می‌شود، ولی ما یک سری آزمایش‌ها انجام می‌دهیم و برای سازمان‌ها و ارگان‌های دیگر می‌فرستیم اما پارامترهایی که هر کدام از ما روی آن کار می‌کنیم فرق می‌کند. ما از نظر بهداشتی و آیتم‌هایی مثل فلزات سنگین ارزیابی می‌کنیم و سازمان‌های دیگر پارامترهای دیگر مثل تراریختگی یا کیفیت، درصد چربی، پروتئین و غیره. ولی ما آزمایش‌های مرتبط با بهداشت محصولات داریم که باید جلسات تخصصی بگذاریم تا هم دغدغه سلامتی محصولات مصرفی برای مردم ایجاد نشود و هم موازی کاری‌های احتمالی را به حداقل و صفر برسانیم.
دکتر صالحی با سعه صدر در پاسخ به خبرنگاری که از عرضه فرآورده‌های خام دامی غیرمجاز پرسید گفت: ما یک فرآیند فیزیکی داریم مثل حضور ناظران بهداشتی در کشتارگاه‌ها، مراکز عرضه، مراکز فرآوری فرآورده‌های خام دامی و یک نوع خدمات دیگر شامل فرایندهای سامانه محور، مثل سامانه شناسایی و ردیابی. سامانه‌ای در دفتر نظارت داریم که یک کد برای محصول ایجاد می‌شود تا خریدار از مختصات تولید آن محصول اطلاع پیدا کند. ما باید فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی بیشتری برای مردم انجام دهیم که کسی نرود از مراکز غیرمجاز محصولات پروتئینی تهیه کند.
مهار کامل تب برفکی
خبرنگار دیگری از وضعیت کنونی بیماری تب برفکی در کشور سؤال کرد و اینکه آیا احتمال بروز موج جدیدی از این بیماری وجود دارد؟ دکتر صالحی گفت: جمع خانواده دامپزشکی کشور درگیر این موضوع هستند. کنترل، پیشگیری و اقدامات بهداشتی در حفظ سلامت دام و حفظ فرآورده‌های دامی. تب برفکی بیماری مشترک انسان و دام نیست اما یک بیماری اقتصادی است که به شدت باعث کاهش تولید شیر و گوشت می‌شود.
ایشان افزود: سال گذشته با یک همکاری جمعی، سازمان دامپزشکی موفق به مهار و کنترل این بیماری شد. در حال حاضر بیماری کنترل شده است و پایش و مراقبت فعال و غیرفعال آن انجام می‌شود. در مورد تولید واکسن جای نگرانی وجود ندارد، امکان تولیدش در داخل کشور وجود دارد و تولید هم می‌شود. همین الان طرح‌های مختلفی برای تولید واکسن از منابع داخلی در حال انجام است و جای نگرانی وجود ندارد.
خبرنگار یکی از خبرگزاری‌های کشور از آخرین وضعیت شناسنامه دار شدن تولید تخم مرغ و جمع‌آوری تخم مرغ‌های فله پرسش به میان آورد، دکتر صالحی چنین پاسخ داد: در برنامه هفتم موضوع شناسنامه دار کردن کلیه محصولات کشاورزی دنبال شده که با افتخار اعلام می‌کنم ما از دستگاه‌های پیشرو بودیم و بالا‌ترین اعداد و ارقام را داشتیم. در اجرایی کردن فرایند این برنامه مقاومت خاصی هم نداشتیم، برعکس، همکاری خوب و اشتیاق هم دیدیم. هم از سوی تولید‌کنندگان و هم مصرف‌کنندگان.
دکتر صالحی در پاسخ به پرسشی دیگر مبنی بر اینکه آیا طی چند سال اخیر بیماری‌های نوپدید در کشور شناسایی شده و چه تدابیری برای این موضوع اندیشیده شده و همچنین برای بودجه سال 1406 چه اعتباری را پیش بینی کردید، گفت: سازمان دامپزشکی در مرکز ملی تشخیص مطالعات کاربردی و آزمایشگاه‌های مرجع، به صورت مدون هم سطح بهداشتی واحدهای دامداری، طیور، پرورش آبزیان و زنبور عسل را پایش می‌کند و هم واحدهای عرضه در سطح شهرها را. مثل پایش باقیمانده‌های دارویی یا فلزات سنگین که در مورد آبزیان و شیر انجام می‌شود.
کشور ما با هشت کشور همسایه مرز خاکی دارد که وضعیت بهداشتی آن‌ها به صورت بین المللی مشخص است، سطح بهداشتی‌شان پایین‌تر از سطح ماست. فقط کشور ترکیه را در همسایگی داریم که از نظر سازمان جهانی بهداشت حیوانات سطح بالاتری از کشور ما دارد که آن هم ممکن است مخاطراتی داشته باشد. پست‌های قرنطینه مرزی ما مرتب ورود دام‌های زنده را رصد می‌کنند. طی چند سال اخیر ما بیماری نوپدیدی که دنیا را تهدید کرده باشد نداشته‌ایم. تا این لحظه برای تأمین دارو، واکسن و مواد بیولوژیک مورد استفاده در دامپزشکی مشکلی نداشته‌ایم. برای تأمین مواد اولیه‌اش هم مشکلی نداشته‌ایم، هرچند بعضا مجبور شدیم ۳تا ۴برابر هم هزینه بدهیم که کل کشور این هزینه را داده.
وی اعلام داشت: علی‌رغم وجود شرایط جنگی، ۲.۵ تا ۳برابر میزان مشابه تولید در سال گذشته تولید داشتیم و سه برابر سال گذشته هم تا این لحظه صادرات داروها و مکمل‌های دامپزشکی داشتیم.
قطع وابستگی مالی ۱۷ هزار مسئول فنی به کارفرمایان؛ گام مشترک نظام و سازمان دامپزشکی
و اما فرانک مسعودی، صاحب امتیاز و مدیر مسئول پایگاه خبری کشاورزی آینده جهان (کاج پرس) سه پرسش راهبردی را با رؤسای این سه نهاد کلیدی در حوزه امنیت غذایی کشور مطرح کرد:
۱- نظام دامپزشکی تا چه حد توانسته وابستگی مالی مسئول فنی به صاحب واحد را قطع کند تا نظارت بهداشتی بدون مماشات انجام شود؟
۲-آیا سازمان دامپزشکی اختیاراتی برای واردات از بعضی کشورها دارد یا باید طبق دستورات بالادستی واردات انجام شود؟
۳-با توجه به محاصره و تنگناهای ارزی، آیا برنامه نوسازی تجهیزات مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی به‌عنوان یک سرمایه ملی بالغ بر ۱۰۰ سال دنبال می‌شود؟
دکتر مطلبی در پاسخ به سؤال نخست گفت: در بحث الزام حضور مسئول فنی بهداشتی در واحدهای تولیدی نقیصه این است که کارفرما مسئول را معرفی می‌کند. این نماینده حاکمیت است. ۱۷هزار دامپزشک داریم که مسئول فنی بهداشتی هستند ولی حقوق و مزایایشان را از کارفرما دریافت می‌کنند. یکی از مهم‌ترین مسائل، قطع وابستگی مالی مسئول فنی با کارفرما است.
ماده ۳۴ قانون برنامه هفتم هست که مطابق آن ماده قرار شده کانون‌های مسئولان فنی شکل بگیرند و این مسائل را حل کنند، اما اجرای این ماده زمان بر هست. راهکارهای موجود می‌توانند مشکل را حل کنند. ما الان با سازمان دامپزشکی کمیته مشترک داریم و امیدواریم امسال بعد از سال‌ها سالی باشد که این اتفاق رقم بخورد و این ارتباط مالی قطع شود. قبلا خود واردکنندگان گوشت، مزایا و حقوق ناظرین ذبح شرعی را پرداخت می‌کردند اما بعدا قرار شد خود سازمان دامپزشکی پرداخت کند.
رئیس سازمان دامپزشکی کشور در تشریح حدود اختیارات این سازمان خاطرنشان کرد: سازمان دامپزشکی یک نهاد حاکمیتی و نظارتی است و به هیچ عنوان کار بازرگانی انجام نمی‌دهد. همکاری‌های بین‌المللی ما ماهیت علمی و اجرایی دارد و طبق مقررات، مجوزی برای واردات مستقیم نداریم؛ از این رو تأمین اقلام و کالاهای مورد نیاز تنها از مسیر قانونی انجام می‌گیرد.
دکتر مروتی نیز اظهار داشت: در نوسازی و بازسازی ساختمان‌ها بله، علی‌رغم سختی‌هایی که وجود دارد، داریم این کار را انجام می‌دهیم و انشاالله تا انتهای سال یک ساختمان جدیدی را افتتاح خواهیم کرد که واکسن‌های نو ترکیب را در آن راه‌اندازی می‌کنیم. دستگاه‌هایش هم خریداری شده و منتظریم که یک مورد دیگر برسد. این ساختمان هم ۹۵درصد رو به اتمام است که اگر این صورت بگیرد ما یک خط جدید خواهیم داشت.
رونمایی از واکسن شش‌ظرفیتی بومی (هگزاوالان)
یک نکته دیگر در مورد تب برفکی؛ ما الان واکسنی را تولید کرده‌ایم که هگزاوالان، یعنی شش ظرفیتی است. شش سویه‌ای که در کشور بیماری ایجاد می‌کند در این واکسن جدید ما هست. انشاالله هیچ زمانی اپیدمی اتفاق نیفتد اما به هر حال ما آماده‌ایم. در مورد تولید هم آنقدر تولیداتمان زیاد هست که من در‌صدد هستم در جلسه‌ای اعلام کنیم سریعا اقدام کنند که انبارها و سردخانه‌های ما پر است و هیچ دغدغه و نگرانی در مورد تولیدات داخل برای واکسن نخواهیم داشت.
کاهش پست‌های اداری بدون افت وظایف؛ چارت سازمانی جدید تضمین‌کننده بودجه سال آینده
منصور انصاری، صاحب امتیاز و مدیر مسئول مجله «صنایع زیرساخت‌های کشاورزی (دامپروران سابق)، به عنوان آخرین سؤال، ضمن تشکر از همکاری دکتر مطلبی و دکتر مروتی با سازمان دامپزشکی و همچنین تشکر از مدیر روابط عمومی سازمان، دکتر سامانی پور و خانم‌ها مظفری، برنجی و سایر همکاران در مجموعه خوب روابط عمومی، روز دامپزشک را به این کوشندگان خستگی ناپذیر که با تواضع، فروتنی و تخصص روزافزون در اقصی نقاط کشور با کمترین امکانات کار می‌کنند ولی بهترین خدمات را به جامعه دامدار، مرغدار و آبزی پرور می‌دهند تبریک گفت.
وی افزود: یک خاطره از دکتر مطلبی که اینجا هم حضور دارد برای اینکه نشان داده شود چقدر تلاش و مبارزه شده می‌گویم و آن اینکه دکتر مطلبی در سال ۱۳۷۱بود که به شورای عالی اقتصاد چندین بار مراجعه می‌کند تا یک بودجه ارزی حدود 107 میلیون دلاری با نرخ رسمی برای واردات داروهای دام و طیور و آبزیان بگیرد. اما از جوابی که در آخرین جلسه می‌گیرد آنقدر عصبانی می‌شود که با اعتراض جلسه را ترک می‌کند و حتی کتش را جا می‌گذارد. ایشان بلافاصله اینجانب را برای دستیابی به یک راه‌حل مطبوعاتی صدا کرد که پس از مذاکره قرار شد مجله برزگر که جزء معدود مجلات تخصصی آن زمان بود یک ویژه نامه اختصاصی با موضوع «سرمایه دام و طیور در ده استان» را در گزارش‌های تشریحی تحلیلی مندرج کند تا ارزش تخصیص بودجه برای حفظ و حراست از این سرمایه برای تصمیم‌گیرندگان وقت شورای عالی اقتصاد ملموس شود.
این گزارش مشروح استدلالی تهیه شد و وقتی روی میز تصمیم‌گیرندگان ارزی قرار می‌گیرد، دکتر مطلبی را صدا می‌کنند و می گویند بودجه ارزی شما تصویب شده و به بانک مرکزی ابلاغ می‌شود، در ضمن کت خود را که جا گذاشتی با خود ببر. دکتر مطلبی بعدا به اینجانب گفت این نشانه توانمندی و تأثیر مجلات تخصصی است که باید جدی گرفت.
منصور انصاری سپس پرسید: با توجه به اینکه شرح وظایف سازمان دامپزشکی گسست ناپذیر هست، مثلا همین تب برفکی، مگر می‌شود یک لحظه این را رها کرد؟ الان یک مدیری هست می‌رود و یک مدیر دیگر می‌آید، می‌خواستم بپرسم چه برنامه‌هایی از قبل طراحی شده و در دستور اجرا قرار گرفته است که شما دنبال می‌کنید؟ چه برنامه‌هایی را بر اساس تشخیصتان ضروری نمی‌دانید یا مثلا اعتبار لازم برای آن وجود ندارد و کنار زدید یا می‌زنید؟ چه برنامه‌ای برای جناب عالی به عنوان رئیس جدید سازمان دامپزشکی اولویت دارد و در دستور کار قرار دارد؟ توقعات از جناب عالی در رابطه با انجام وظایف چیست؟
رئیس سازمان دامپزشکی خاطرنشان ساخت: از اساتید و پیشکسوت‌ها یاد گرفته‌ایم که برقراری و موجودیت یک سازمان و یک سیستم قائم به شخص نیست. سازمان دامپزشکی از قوانین بالا دستی تبعیت می‌کند و خودش هم سیاست‌گذاری‌هایی برای اجرای وظایفش دارد. سازمان دامپزشکی، آیین‌نامه‌ها، بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌هایی دارد که به صورت سیستمی باید انجام بشود. با جابجایی یک شخص در سطح کلان یا جابجایی یک معاون یا یک مدیر کل به هیچ عنوان پذیرفته شده نیست که آن فرایند جا بماند یا تغییر کند. سیاست‌گذاری‌ها چون برگرفته از نیازهای بهداشتی هستند و حاکمیت مکلف به انجام آنهاست نمی‌شود گفت سلیقه‌ای یا با جابجایی مدیران تغییر می‌کند.
از زحمات دکتر رفیعی پور تشکر می‌کنم در دوره تصدی سازمان و قبل از ایشان همه عزیزانی که بودند تا این لحظه و بنده سالیان متعددی در سازمان افتخار همکاری داشته‌ام. امروز هم که در خدمت پیشکسوت بزرگی مثل رئیس سازمان دامپزشکی و خانواده دامپزشکی کشور دکتر مطلبی و دکتر مروتی هستم. قطعا در طول دوره مدیریتشان دیدگاه‌های خاص مدیریتی برای بعضی موارد داشته‌اند.
اما آنچه مهم است سیاست‌گذاری کلان نظام هست برای پیشبرد اهداف سلامت محور. شاید مدیری اعتقاد داشته باشد که امروز سریع‌ترین مسیر تأمین واکسن، واردات است یا مدیری، سیستم را با رویکرد حمایت از تولید داخل و استفاده از ظرفیت اشتغال داخل کشور، پدافندی ببیند. به هر شکل خروجی هر کدام تأمین واکسن خواهد بود. اما برنامه‌های اینجابب برای تأمین کالاهای سلامت محور دارو، واکسن، مواد بیولوژیک و سموم، استفاده حداکثری از ظرفیت تولید داخل و شرکت‌های دانش بنیان با تکیه و اولویت افزایش همکاری با مراکز علمی و دانشگاهی است و زحمت برای همکاران مؤسسه رازی که قطعا در دوره بنده بیشتر خواهد بود چون خواهش‌هایمان بیشتر است.
برای برنامه‌ریزی‌های سازمان، مدت‌ها بود می‌بایست برنامه اصلاح چارت دولت انجام بشود. طی دو سه سال گذشته، جلسات متعددی در وزارت جهاد کشاورزی، سازمان امور اداری و استخدامی انجام و الزام شد که اگر سازمانی می‌خواهد بودجه بگیرد، نوسازی کند، نیرو جذب کند و...، باید چارتش را تغییر دهد.
در همین راستا، ما بدنه سازمان را از آن چارت عریض و طویلی که خیلی از پست‌هایش بلاتصدی بود، به سازمانی با حدود ۹۷۰۰-۸۰۰ تا پست سازمانی تعریف شده در سطوح مختلف رساندیم که در حال حاضر از این تعداد حدود۶۵۰۰ پست شاغل دارد. ما اگر این چارت را قبول نمی‌کردیم، ابلاغ و اجرا نمی‌کردیم بودجه‌ی سال بعدمان را نمی‌توانستیم ببندیم.
اینکه سؤال شد چرا بودجه سال آینده را تا الان نتوانستیم تنظیم کنیم، جوابش را اینجا عرض می‌کنم؛ چون نمی‌دانستیم چقدر پرسنل خواهیم داشت، چقدر جذب نیاز خواهیم داشت. ما باید این چارت را اصلاح می‌کردیم که قبل از حضور بنده اصلاحات انجام شده بود ولی اجرا و ابلاغ آن در زمان حضور بنده اتفاق افتاد. از این به بعد می‌دانیم چه جایگاه‌ها، چه پست‌ها و چه پوزیشن‌هایی داریم و چه اقداماتی باید انجام شود تا بر اساس آن برنامه‌ریزی کنیم. مثال بسیار حائز اهمیت در این موضوع، دفتر قرنطینه و امور بین الملل است که دو پست مدیر کلی تبدیل شد به یک پست مدیر کلی و دو پست معاونت تقلیل پیدا کرد به یک پست معاونت. اما آیا وظایف کم شد؟ خیر، لیست شرح وظایفی که جناب عالی به درستی اشاره فرمودید سر جایش هست. اما اینکه کدام وظیفه به کدام عزیز تخصیص داده بشود باید در زمانی که دقیقا چارت دارد اصلاح و ابلاغ می‌شود به وظایفش اضافه بشود. ما این چارت را در سازمان داریم اما در ادارات کل استان‌ها هنوز موفق به پیاده‌سازیش نشده‌ایم چون دارد مراحل قانونی و اداریش را پیش می‌برد و آن را هم باید درست کنیم که بتوانیم بودجه سال بعد را به صورت قطعی خدمت شما اعلام کنیم.
