وقتی «بازآرایی زنجیره ارزش» فقط به انحلال یک صندوق خلاصه میشود!
چهارشنبه چهاردهم مرداد
فرانک مسعودی
پیرو گزارشی با عنوان «بازآرایی زنجیره ارزش لبنیات، گذار به سوی حکمرانی متمرکز برای صیانت از سرمایههای ملی»، منتشره در سایت وزارت جهاد کشاورزی به تاریخ 1405/05/08، مبنی بر اینکه در نشست تخصصی رئیس هیات مدیره و مدیر عامل و اعضای هیات مدیره شرکت مادر تخصصی صندوق حمایت از توسعه سرمایهگذاری در بخش کشاورزی با مدیرعامل صندوق حمایت از توسعه فرآوردههای لبنی کشور، موضوع انحلال صندوق حمایت از توسعه فرآوردههای لبنی کشور و انتقال منابع حاصل از سهم دولت به نهادهای بزرگتر و دارای ظرفیت اثرگذاری بالاتر در زنجیره تولید، به عنوان یک ضرورت اجتنابناپذیر بررسی شد، این پرسش ها در ذهن نویسنده پیش آمد که:
رقم سرمایه یا سهم دولت در این صندوق چه میزان بوده است؟
دلیل مشخص ناکارآمدی صندوق در سالهای اخیر چه بوده است؟
تعداد پروژهها یا تسهیلاتی که تحت تأثیر قرار میگیرند چه میزان است؟
مقصد دقیق منابع پس از انحلال کجاست؟
سازوکار حفظ حقوق ذینفعان کدام ها هستند؟
اثر مستقیم این تصمیم بر تولیدکنندگان و صنعت لبنیات چیست؟
حسین مهدیدوست، رئیس هیات مدیره و مدیرعامل شرکت مادر تخصصی صندوق حمایت از توسعه سرمایهگذاری در بخش کشاورزی، با تبیین رویکرد حاکمیتی در این زمینه اظهار داشته است که «تعهد ما در برابر بند ج ماده ۳۳ قانون برنامه هفتم توسعه، تنها یک تکلیف اداری نیست، بلکه یک مسئولیت صیانتی برای حفظ و بهکارگیری بهینه منابع بیتالمال است. در شرایط فعلی اقتصادی، تمرکز منابع در ساختارهای خرد، مانع از ایفای نقش مؤثر در زنجیره تولید میشود. لذا انحلال این صندوق و تجمیع منابع سهم دولت در قالبهای اقتصادی بزرگتر، نه به معنای محدودیت، بلکه راهکاری برای تزریق قدرت مالی به بازوهای اجرایی توانمندتر در زنجیره تولید است.»
وی افزوده است: حکمرانی هوشمند مالی حکم میکند که منابع محدود دولتی، در نقاطی متمرکز شوند که بیشترین خروجی را در زنجیره ارزش و امنیت غذایی کشور داشته باشند. این تصمیم، اقدامی در جهت چابکسازی، پیشگیری از هدررفت منابع و ایجاد انسجام در حمایت از تولیدکنندگان است که در نهایت به نفع کل زنجیره تولید کشور تمام خواهد شد.
در این جلسه مقرر شد فرآیند انحلال مذکور، با رعایت دقیق موازین قانونی و صیانت از حقوق ذینفعان صورت پذیرد تا منابع حاصل از این تحول، در مسیر تقویت صندوقهای بزرگتر و اثرگذار، جهت تأمین مالی پروژههای کلیدی و ارتقای زیرساختهای زنجیره تولید فرآوردههای لبنی بازتوزیع شود.
«این تصمیم در حالی اتخاذ شد که شرکت مادر تخصصی مصمم است با عبور از ساختارهای ناکارآمد، بستری نوین برای رشد سرمایهگذاریهای زیربنایی فراهم سازد و ظرفیتهای مالی بخش کشاورزی را در مقیاس ملی و با رویکردی عملیاتی مدیریت کند.»
اما زیر این تیتر بزرگتر از محتوا: «بازآرایی زنجیره ارزش لبنیات» انتظار اصلاحات عملی در کل زنجیره می رود که متن عملاً فقط درباره انحلال یک صندوق است.
زنجیره ارزش مبهم مانده: معلوم نیست این تصمیم دقیقاً کدام حلقه را تقویت میکند؛ تولیدکننده شیر؟ صنایع لبنی؟ سرمایه در گردش؟ صادرات؟ زیرساخت سردخانه؟
شواهد ندارد: هیچ عدد، عملکرد، میزان منابع، نسبت اثربخشی، یا دلیل عینی برای ناکارآمدی صندوق نیامده.
صدای ذینفعان غایب است: فقط مقام تصمیمگیر نقلقول دارد؛ هیچ اشارهای به نظر تولیدکنندگان، سهامداران، یا ذینفعان صندوق نشده.
ادبیات بیش از حد پرطمطراق است: عباراتی مثل «حکمرانی هوشمند مالی»، «بازوهای اجرایی توانمندتر»، «بستری نوین» زیادند و متن را از شفافیت دور میکنند.
ابهام حقوقی- اجرایی دارد: گفته شده انحلال با حفظ حقوق ذینفعان انجام میشود، اما نگفته چطور.
اگر بگوییم زنجیره ارزش لبنیات، باید نشان دهیم این تغییر چگونه هزینه را کم میکند، تأمین مالی را بهبود میدهد، بهرهوری را بالا میبرد، یا درآمد . تابآوری حلقههای زنجیره را بیشتر میکند.
در شکل فعلی، متن بیشتر از آنکه «بازآرایی زنجیره ارزش» را توضیح دهد، از تمرکز منابع دولتی دفاع میکند.
لذا به نظر می رسد که متن بیشتر مدافع تصمیم اداری است تا توضیحدهنده اثر واقعی آن بر زنجیره ارزش لبنیات.
